BURAYA DİKKAT

Astım

Yazarlar

Bosna Hersek’in seçimi

19 kez görüntülendi

Bosna Hersek halkı, ülkeyi en üst düzeyde temsil edecek, yöneticilerini belirlemek üzere sandık başına gitti. Hepsi değil, kayıtlı seçmenin, yarıdan çok az fazlası…

Seçmeni sandıktan uzaklaştıran sebeplerin en başında, siyaset kurumundan umutsuzluk ve siyasetçilere güvensizlik yer alıyor. Haksız sayılmazlar. Yolsuzluk ve işsizlikle mücadele etmesi gerekenler; adam kayırmayı, yolsuzluğu ve rüşveti, devletin her kademesine bulaştırdılar. Rüşvet vermeden; ne işe girilebiliyor, ne de herhangi bir işin içinden çıkılabiliyor. 

“Kurucu halk” olarak tanımlanan Boşnak, Hırvat ve Sırplar, bu seçimde: BH Cumhurbaşkanlığı Konseyi, BH Parlamenterler Meclisi, BH Federasyonu Parlamentosu, BH Federasyonu Kanton Meclisleri ile Sırp Cumhuriyeti Başkanlığı ve Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi’nin yeni temsilcilerini belirlediler.

Aklınızdan geçeni tahmin edebiliyorum: “Hangi etnik unsur, neresi için oy kullanabiliyor?” sorunun cevabı, başlı başına bir yazı konusu ama bu yazının değil. Yine de şunu söyleyebiliriz: Bosna Hersek’teki seçim sistemi, ülkenin diğer yönetim mekanizmaları gibi, oldukça karmaşık ve adaletsiz. 

Devam edelim.

Bosna Hersek Cumhurbaşkanlığı Konseyi’nin Boşnak üyeliğine, rahmetli Aliya’nın kurucusu olduğu, Demokratik Eylem Partisi-SDA’nın adayı Şefik Caferoviç seçildi. Neo-komünist siyaset izleyen Sosyal Demokrat Parti-SDP’nin adayı Denis Beçiroviç, Caferoviç’in 20 bin oy gerisinde kalarak, ikinci sırada yer aldı. 

Seküler-liberal yaklaşımların merkez üssü konumundaki Daha İyi Gelecek İçin İttifak-SBB’nin adayı Fahrudin Radonçiç, çok büyük bir hüsran yaşadı. Türkiye karşıtı söylemleriyle de bilinen Radonçiç, Caferoviç’in üçte biri kadar oy alarak, ancak üçüncü olabildi.

Konseyin Hırvat üyeliği için yarışan isimlerden Demokrat Parti-DF’in adayı Jelyko Komşiç, 190 binden fazla oyla, oyların yarıdan fazlasını aldı. Komşiç, milliyetçi söylemleriyle ülke siyasetini sürekli olarak kaynama noktasına getiren, Bosna Hersek Hırvat Demokrat Birliği-HDZ BiH’in adayı Dragan Çoviç’e 60 bin oy fark attı.

Hırvat Demokratlar Birliği 1990-HDZ 1990’ın, Bosna Hersek’in birlik ve bütünlük içerisinde çelişmesini savunan adayı Diana Zelenika ise sadece 20 bin civarında oy alabildi.

Boşnakların da destek verdiği Komşiç’in konseyin Hırvat üyesi olması, hayırlı oldu. Savaş döneminde Bosna Hersek Ordusu saflarında yer alan Komşiç, Sırp ve Hırvat saldırganlara karşı, ülkesini savunmuştu. Ülkenin birlik ve bütünlüğünü savunan, yapıcı siyasetini savaş sonrasında da sürdürüyor. Mesela, Bosna Hersek’in, Türkiye ile yakın ilişkisinden hiçbir rahatsızlık duymuyor.

Buna karşılık Dragon Çoviç, tıpkı Sırplar gibi, Hırvatlara özel üçüncü entite oluşturmayı talep ediyor. Milliyetçi Sırpların da destek verdiği bu talepleri, ülke siyasetinde sürekli krizlere yol açıyor.

Bosna Hersek’in iki entitesinden biri olan Sırp Cumhuriyeti-RS’den verilen oylarla belirlenen konseyin Sırp üyeliğini ise Bağımsız Sosyal Demokratlar Birliği-SNSD’nin adayı Milorad Dodik kazandı. Sırp milliyetçi tabanın büyük oranda destek verdiği Dodik, kullanılan oyların yarıdan fazlasını aldı. En yakın rakibi olan Zafer İçin İttifak-SzP’nin adayı Mladen İvaniç, 70 bin oy gerisinde kaldı.

Dodik, daha çok ayrılıkçı referandum talepleriyle Bosna Hersek ve dünya kamuoyunun gündemine geliyor. Bir siyasetçiden çok “faşist bir amigoyu” anımsatan söylemleri, ülke siyasetini germekten başka bir işe yaramıyor. 

Milorad Dodik, aynı tutumu konsey üyeliği esnasında da sürdürürse, Bosna Hersek’i sıkıntılı günler bekliyor. Ancak şunu da unutmayalım: Açık sözlü düşman, içten pazarlıklı dosttan iyidir.

Sırp Cumhuriyeti Başkanlığı seçiminde de SNSD adayı Jelyka Tsviyanoviçkazandı. Onu, 30 bin oy gerisinde kalan, SzP adayı Vukota Govedaritsa izledi. Ve sandıktan üçüncü sırada çıkan Bosna Hersek İçin Birlikte-BiHzP’nin adayı Ramiz Salkiç, Sırp Cumhuriyeti Başkanlığı Boşnak Yardımcısı oldu.

Son olarak ülke parlamentolarına da bir göz atalım.

BH Parlamenterler Meclisi’nin Sırp Cumhuriyeti kanadında ve Sırp Cumhuriyeti Ulusal Meclisi’nde milliyetçi söylemlere sahip olan SNSD hâlâ üstünlüğünü koruyor.

BH Parlamenterler Meclisi’nin federasyon kanadında, BH Federasyonu Parlamentosu’nda ve BH Federasyonu Kanton Meclisleri’nde SDA ipi önde göğüsledi.  Ancak kan kaybının sürdüğü, yadsınmaz bir gerçek.

Yaşanan oy kaybı, yukarıda ifade ettiklerimize ilaveten, Saraybosna Kantonu eski Başbakanı Dino Konakoviç ve Tuzla kantonundan Mirsad Kukiç gibi birçok önemli ismin küstürülerek, SDA’dan ayrılmasındandır.

Bir hadis-i şerif: “Eski dostluğu muhafaza etmek imandandır.”

Daha açık söyleyelim: SDA, sosyal ve ekonomik bir açılım yapılmaz, küstürdükleriyle barışmaz, yolsuzluk ve yoksulluk ile mücadele etmez ise gelecek seçimlerde tam bir hüsran yaşayabilir.

kaynak: https://www.yeniakit.com.tr/yazarlar/ayhan-demir/bosna-hersekin-secimi-26081.html

Ayhan Demir
Ayhan Demirayhan_demir@hotmail.com